يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءَكُمْ بُرْهَانٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَأَنْزَلْنَا إِلَيْكُمْ نُورًا مُبِينًا(174)
ترجمه آیت الله مکارم شیرازی
اي مردم! دليل روشن از طرف پروردگارتان براي شما آمد، و نور آشکاري به سوي شما نازل کرديم.
ترجمه آیت الله انصاری
اي مردم! يقيناً از سوي پروردگارتان براي شما برهان [و دليلي چون پيامبر و معجزاتش] آمد؛ و نور روشنگري [مانند قرآن] به سوي شما نازل کرديم.
ترجمه دکتر فولادوند
اى مردم، در حقيقت براى شما از جانب پروردگارتان برهانى آمده است، و ما به سوى شما نورى تابناک فرو فرستادهايم.
تفسیر نمونه
نور آشکار
در تعقیب بحث هائى که درباره انحرافات اهل کتاب از اصل توحید و اصول تعلیمات انبیاء در آیات سابق انجام یافت، در این دو آیه سخن نهائى گفته شده و راه نجات مشخص گردیده است.
نخست عموم مردم جهان را مخاطب ساخته، مى گوید:
اى مردم از طرف پروردگار شما پیامبرى آمده است که براهین و دلائل آشکارى دارد و همچنین نور آشکارى به نام قرآن با او فرستاده شده که روشنگر راه سعادت شما است (یا أَیُّهَا النّاسُ قَدْ جاءَکُمْ بُرْهانٌ مِنْ رَبِّکُمْ وَ أَنْزَلْنا إِلَیْکُمْ نُوراً مُبیناً).
برهان به عقیده بعضى از دانشمندان از ماده بَرَه (بر وزن فرح) به معنى سفید شدن است و از آنجا که استدلالات روشن، چهره حق را براى شنونده نورانى، آشکار و سفید مى کند، به آن برهان گفته مى شود.
منظور از برهان در آیه فوق چنان که جمعى از مفسران گفته اند و قرائن گواهى مى دهد، شخص پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) است.
و منظور از نور ، قرآن مجید است که در آیات دیگر نیز از آن تعبیر به نور شده است.
در احادیث متعددى که از طرق اهل بیت(علیهم السلام) در تفسیر نور الثقلین ، على بن ابراهیم و مجمع البیان به ما رسیده، برهان به پیامبر(صلى الله علیه وآله) تفسیر شده و نور به على(علیه السلام)،(1) این تفسیر با تفسیرى که در بالا گفتیم منافات ندارد;
زیرا ممکن است از نور ، معنى وسیعى اراده شود که هم قرآن و هم امیر مؤمنان على(علیه السلام) را که حافظ قرآن و مفسر و مدافع آن بود در برگیرد.
* * *
در آیه بعد، نتیجه پیروى از این برهان و نور را چنین شرح مى دهد: اما آنها که به خدا ایمان آوردند و به این کتاب آسمانى چنگ زدند، به زودى در رحمت واسعه خود وارد خواهد کرد، از فضل و رحمت خویش بر پاداش آنها خواهد افزود و به صراط مستقیم و راه راست هدایتشان مى کند (فَأَمَّا الَّذینَ آمَنُوا بِاللّهِ وَ اعْتَصَمُوا بِهِ فَسَیُدْخِلُهُمْ فی رَحْمَة مِنْهُ وَ فَضْل وَ یَهْدیهِمْ إِلَیْهِ صِراطاً مُسْتَقیماً).(2)
* * *
1 ـ مجمع البیان ، جلد 3، صفحه 252، ذیل آیه مورد بحث، مؤسسة الاعلمى للمطبوعات، بیروت، طبع اول، 1415 هـ ق ـ تفسیر على بن ابراهیم قمى ، جلد 1، صفحه 159، مؤسسه دار الکتاب، قم، طبع سوم، 1404 هـ ق ـ نور الثقلین ، جلد 1، صفحه 579، مؤسسه اسماعیلیان، طبع چهارم، 1412 هـ ق.
2 ـ درباره صراط مستقیم به تفسیر سوره حمد در تفسیر نمونه ، جلد اول، ذیل آیه 6 مراجعه کنید.