مِنَ الَّذِينَ هَادُوا يُحَرِّفُونَ الْكَلِمَ عَنْ مَوَاضِعِهِ وَيَقُولُونَ سَمِعْنَا وَعَصَيْنَا وَاسْمَعْ غَيْرَ مُسْمَعٍ وَرَاعِنَا لَيًّا بِأَلْسِنَتِهِمْ وَطَعْنًا فِي الدِّينِ ۚ وَلَوْ أَنَّهُمْ قَالُوا سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاسْمَعْ وَانْظُرْنَا لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ وَأَقْوَمَ وَلَٰكِنْ لَعَنَهُمُ اللَّهُ بِكُفْرِهِمْ فَلَا يُؤْمِنُونَ إِلَّا قَلِيلًا(46)
ترجمه آیت الله مکارم شیرازی
بعضي از يهود، سخنان را از جاي خود، تحريف ميکنند، و (به جاي اينکه بگويند: (شنيديم و اطاعت
کرديم))، ميگويند: (شنيديم و مخالفت کرديم! و (نيز ميگويند:) بشنو! که هرگز نشنوي! و (از روي
تمسخر ميگويند:) راعنا [= ما را تحميق کن! ]) تا با زبان خود، حقايق را بگردانند و در آيين خدا،
طعنه زنند. ولي اگر آنها (به جاي اين همه لجاجت) ميگفتند: (شنيديم و اطاعت کرديم، و سخنان ما
را بشنو و به ما مهلت ده (تا حقايق را درک کنيم))، براي آنان بهتر،و با واقعيت سازگارتر بود.
ولي خداوند، آنها را بخاطر کفرشان، از رحمت خود دور ساخته است، از اين رو جز عده کمي ايمان نميآورند.
ترجمه آیت الله انصاری
برخي از کساني که يهودي اند، حقايق [کتاب آسماني] را [با تفسيرهاي نابجا و تحليل هاي غلط و ناصواب] از جايگاه هاي اصلي و معاني حقيقي اش تغيير مي دهند، و [به زبان ظاهر به پيامبر] مي گويند: [دعوتت را] شنيديم و [به باطن مي گويند:] نافرماني کرديم و [از روي توهين به پيامبر بر ضد او فرياد مي زنند: سخنان ما را] بشنو که [اي کاش] ناشنوا شوي. و با پيچ و خم دادن زبان و آوازشان و به نيّت عيب جويي از دين [به آهنگي، کلمه] راعنا [را که در عربي به معناي «ما را رعايت کن» است، تلفظ مي کنند که براي شنونده، راعنا که مفهومي خارج از ادب دارد، تداعي مي شود]. و اگر آنان [به جاي اين همه اهانت از روي صدق و حقيقت] مي گفتند: شنيديم و اطاعت کرديم و [سخنان ما را] بشنو و ما را مهلت ده [تا معارف اسلام را درک کنيم] قطعاً براي آنان بهتر و درست تر بود، ولي خدا آنان را به سبب کفرشان لعنت کرده، پس جز عده اندکي ايمان نمي آورند.
ترجمه دکتر فولادوند
برخى از آنان که يهودىاند، کلمات را از جاهاى خود برمىگردانند، و با پيچانيدن زبان خود و به قصد طعنه زدن در دين [اسلام، با درآميختن عبرى به عربى] مىگويند: «شنيديم و نافرمانى کرديم؛ و بشنو [که کاش] ناشنوا گردى.» و [نيز از روى استهزا مىگويند:] «راعنا» [که در عربى يعنى: به ما التفات کن، ولى در عبرى يعنى: خبيث ما،] و اگر آنان مىگفتند: «شنيديم و فرمان برديم، و بشنو و به ما بنگر»، قطعاً براى آنان بهتر و درستتر بود، ولى خدا آنان را به علّت کفرشان لعنت کرد، در نتيجه جز [گروهى] اندک ايمان نمىآورند.
تفسیر نمونه
گوشه دیگرى از اعمال یهود
این آیه، به دنبال آیات قبل، صفات جمعى از دشمنان اسلام را تشریح مى کند و به گوشه اى از اعمال آنها اشاره مى نماید.
توجه مى دهد که: یکى از کارهاى آنها، تحریف حقایق و تغییر چهره دستورهاى خداوند بوده است، چنان که قرآن مى فرماید: جمعى از یهودیان سخنان را از محل خود تحریف مى نمایند (مِنَ الَّذینَ هادُوا یُحَرِّفُونَ الْکَلِمَ عَنْ مَواضِعِهِ).
این تحریف، ممکن است جنبه لفظى داشته باشد و یا جنبه معنوى و عملى، اما جمله هاى بعد مى رساند که منظور از تحریف در اینجا همان تحریف لفظى و تغییر عبارت است; زیرا آنها مى گویند: ما شنیدیم و مخالفت کردیم ! (وَ یَقُولُونَ سَمِعْنا وَ عَصَیْنا).
یعنى به جاى این که بگویند: سَمِعْنا وَ أَطَعْنا: شنیدیم و فرمانبرداریم مى گویند: شنیدیم و مخالفیم، و این درست به سخن کسانى مى ماند که گاهى از روى تمسخر و استهزاء مى گویند: از شما گفتن و از ما گوش نکردن ! جمله هاى دیگر آیه نیز شاهد این گفتار است.
بعد از آن، به قسمت دیگرى از سخنان عداوت آمیز و آمیخته با جسارت و بى ادبى آنها اشاره کرده، مى گوید: آنها مى گویند: بشنو که هرگز نشنوى ! (وَ اسْمَعْ غَیْرَ مُسْمَع).
و به این ترتیب، آنها براى نگهدارى یک عده از همه جا بى خبر، علاوه بر تحریف حقایق و خیانت در ابلاغ کتب آسمانى ـ که سرمایه اصلى نجات قوم و ملت آنها از چنگال ستمگرانى همچون فرعون را تشکیل مى داد به حربه ناجوانمردانه استهزاء و سخریه که حربه افراد خودخواه و مغرور و لجوج است متوسل مى شدند.
و گاهى علاوه بر همه اینها از جمله هائى که مسلمانان پاکدل در برابر پیامبر(صلى الله علیه وآله)مى گفتند، سوء استفاده کرده و آن جمله ها را با معانى دیگرى به عنوان تکمیل سخریه هاى خود، به کار مى بردند، مانند جمله راعِنا که به معنى ما را مراعات کن و به ما مهلت بده بود.
مسلمانان راستین در آغاز دعوت پیامبر(صلى الله علیه وآله) براى این که خوب تر و بهتر سخنان او را بشنوند و به دل بسپارند در برابر پیامبر(صلى الله علیه وآله) این جمله را مى گفتند.
ولى این دسته از یهود این جمله را دستاویز قرار داده و آن را مقابل آن حضرت، تکرار مى کردند و منظورشان معنى عبرى این جمله که بشنو که هرگز نشنوى بود، و یا معنى دیگر عربى آن را یعنى ما را تحمیق کن ! اراده مى کردند.(1) اشاره به این که کار پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) ـ العیاذ باللّه ـ تحمیق و اغفال کردن مردم بوده است.(2)
تمام اینها به منظور آن بود که: با زبان خود حقایق را از محور اصلى بگردانند و در آئین حق طعن زنند، مى فرماید: تا با زبان خود حقایق را بگردانند و در آئین خدا طعنه زنند (وَ راعِنا لَیّاً بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ طَعْناً فِی الدِّینِ).
لَىّ (بر وزن حىّ) به معنى تابیدن طناب و مانند آن و به معنى تغییر و تحریف نیز آمده است.
اگر آنها به جاى این همه لجاجت و دشمنى با حق، و جسارت و بى ادبى، راه راست را پیش مى گرفتند، برایشان بهتر بود، لذا مى فرماید: اما اگر مى گفتند: ما کلام خدا را شنیدیم و از در اطاعت درآمدیم، سخنان ما را بشنو و ما را مراعات کن و به ما مهلت بده (تا حقایق را کاملاً درک کنیم) به نفع آنها بود و با عدالت و منطق و ادب کاملاً تطبیق داشت (وَ لَوْ أَنَّهُمْ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا وَ اسْمَعْ وَ انْظُرْنا لَکانَ خَیْراً لَهُمْ وَ أَقْوَمَ).
سپس مى افزاید: ولى آنها بر اثر کفر، سرکشى و طغیان از رحمت خدا به دور افتاده اند (و دل هاى آنها آن چنان مرده است که به این زودى، زنده و بیدار نمى گردد) فقط دسته کوچکى از آنها افراد پاکدلى هستند که آمادگى پذیرش حقایق را دارند، سخنان حق را مى شنوند و ایمان مى آورند (وَ لکِنْ لَعَنَهُمُ اللّهُ بِکُفْرِهِمْ فَلا یُؤْمِنُونَ إِلاّ قَلیلاً).
بعضى این جمله را جزء خبرهاى غیبى قرآن دانسته اند; زیرا همان طور که قرآن در این جمله خبر داده است در طول تاریخ اسلام، تنها عده کمى از یهود ایمان آوردند و به اسلام پیوستند و بقیه آنها از آن روز تا کنون، با اسلام سر جنگ داشته و دارند.
* * *
1 ـ راعِنا اگر از ماده رعى گرفته شود، به معنى مراعات کن و مهلت بده مى باشد، و اگر از ماده رعونت گرفته شود، به معنى ما را تحمیق کن، مى باشد، و باید توجه داشت که در صورت اول، نون راعِنا بدون تشدید و در صورت دوم با تشدید خواهد بود، و از پاره اى از روایات استفاده مى شود که گویا یهود مخصوصاً نون را تشدید داده و آخر آن را مى کشیدند.
2 ـ بحار الانوار ، جلد 9، صفحات 66، 332 و 333 (در تفسیر آیه 104 سوره بقره) و جلد 22، صفحه 19 (درباره راعناً در جلد اول تفسیر نمونه ، ذیل آیه 104 سوره بقره نیز سخن گفته ایم).