اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ ۚ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ لَا رَيْبَ فِيهِ ۗ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثًا(87)
ترجمه آیت الله مکارم شیرازی
خداوند، معبودي جز او نيست! و به يقين، همه شما را در روز رستاخيز -که شکي در آن نيست- جمع
ميکند! و کيست که از خداوند، راستگوتر باشد؟
ترجمه آیت الله انصاری
خداست که هيچ معبودي جز او نيست. مسلماً شما را [از گورهايتان] به سوي [دادگاهِ حسابرسي] روز قيامت که هيچ شکي در آن نيست گرد مي آورد؛ و راستگوتر از خدا در گفتار کيست؟
ترجمه دکتر فولادوند
خداوند کسى است که هيچ معبودى جز او نيست. به يقين، در روز رستاخيز -که هيچ شکى در آن نيست- شما را گرد خواهد آورد، و راستگوتر از خدا در سخن کيست؟
تفسیر نمونه
روزى که همه را جمع مى کنند
آیه فوق تکمیلى براى آیات قبل و مقدمه اى براى آیات بعد است; زیرا در آیه گذشته پس از دستور به ردّ تحیت فرمود: خداوند حساب همه اعمال شما را دارد.
در این آیه، اشاره به مسأله رستاخیز و دادگاه عمومى بندگان در روز قیامت کرده و آن را با مسأله توحید و یگانگى خدا که رکن دیگرى از ایمان است مى آمیزد، و مى فرماید: معبودى جز او نیست و به طور قطع در روز قیامت شما را دسته جمعى مبعوث مى کند، همان روز قیامتى که هیچ شک و تردیدى در آن نیست (اللّهُ لا إِلهَ إِلاّ هُوَ لَیَجْمَعَنَّکُمْ إِلى یَوْمِ الْقِیامَةِ لا رَیْبَ فیهِ).
تعبیر به یَجْمَعَنَّکُم اشاره به این است که: قیامتِ همه افراد بشر در یک روز واقع خواهد شد، همان طور که در آخر سوره مریم ، آیات 93 تا 95 نیز اشاره به این حقیقت شده که: تمام بندگان خدا اعم از ساکنان زمین و ساکنان کرات دیگر همه در یک روز مبعوث مى شوند.
تعبیر به لا رَیْبَ فِیْهِ: هیچ تردیدى در آن نیست در مورد روز قیامت در این آیه و چندین مورد دیگر از آیات قرآن، در حقیقت اشاره به دلائل قطعى و مسلّمى است که از وجود چنین روزى خبر مى دهد، مانند: قانون تکامل ، حکمت و فلسفه آفرینش و قانون عدالت پروردگار که در بحث معاد، مشروحاً ذکر شده است.
و در پایان براى تأکید مطلب مى فرماید: کیست که راستگوتر از خدا باشد (وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدیثاً).
بنابراین، هر گونه وعده اى درباره روز قیامت و غیر آن مى دهد نباید نسبت به وفاى به آن جاى تردید باشد; زیرا دروغ، یا از جهل سرچشمه مى گیرد، یا از ضعف و نیاز، اما خداوندى که از همه آگاه تر و از همگان بى نیاز است، از هر کس راستگوتر است و اصولاً دروغ براى او مفهومى ندارد.
* * *