إِذْ قَالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ ۖ قَالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ(131)
ترجمه آیت الله مکارم شیرازی
در آن هنگام که پروردگارش به او گفت: اسلام بياور! (و در برابر حق، تسليم باش! او فرمان پروردگار
را، از جان و دل پذيرفت، و) گفت: (در برابر پروردگار جهانيان، تسليم شدم. )
ترجمه آیت الله انصاری
[و ياد کنيد] هنگامي که پروردگارش به او فرمود: تسليم باش. گفت: به پروردگار جهانيان تسليم شدم.
ترجمه دکتر فولادوند
هنگامى که پروردگارش به او فرمود: «تسليم شو»، گفت: «به پروردگار جهانيان تسليم شدم.»
تفسیر نمونه
در این آیه، به یکى دیگر از ویژگى هاى صفات برگزیده ابراهیم(علیه السلام) که در واقع ریشه بقیه صفات او است اشاره کرده مى فرماید:
«به خاطر بیاورید هنگامى را که پروردگار به او گفت: در برابر فرمان من تسلیم باش! او گفت: در برابر پروردگار جهانیان تسلیم شدم» (إِذْ قالَ لَهُ رَبُّهُ أَسْلِمْ قالَ أَسْلَمْتُ لِرَبِّ الْعالَمینَ).
آرى ابراهیم(علیه السلام) آن مرد فداکار و ایثارگر، هنگامى که نداى فطرت را از درون خود مى شنود که پروردگار به او فرمان «تسلیم باش!» مى دهد او تسلیم کامل خدا مى شود.
ابراهیم(علیه السلام) با فکر و درک خود مى یابد و مى بیند که ستارگان، ماه و خورشید همه غروب و افول دارند و محکوم قوانین آفرینش اند، لذا مى گوید: اینها خداى من نیستند: إِنِّی وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنیفاً وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکینَ: «من روى خود را به سوى خدائى کردم که آسمان ها و زمین را آفرید و در این راه عقیده خود را خالص کردم و من از مشرکان نیستم».(1)
و در آیات گذشته دیدیم ابراهیم(علیه السلام) و اسماعیل(علیه السلام) پس از ساختن خانه کعبه، نخستین تقاضائى که از خدا ـ بعد از تقاضاى قبولى اعمالشان ـ کردند، این بود که آنها به راستى تسلیم فرمان او باشند و از دودمان آنها نیز امت مسلمى بپاخیزد.
در حقیقت، نخستین گام براى ایجاد ارزش در انسان، خلوص و پاکى است و به همین دلیل که ابراهیم(علیه السلام) خویش را منحصراً تسلیم فرمان حق کرد، محبوب خدا شد، خدا او را برگزید و به همین عنوان، او و مکتبش را معرفى کرد.
همه کارهاى ابراهیم(علیه السلام) از آغاز زندگى تا پایان، کم نظیر بود، مبارزه پى گیر او با بت پرستان و ستاره پرستان و در دل آتش قرار گرفتنش که حتى دشمن سر سختش «نمرود» را تحت تاثیر قرار داد و بى اختیار گفت: مَنِ اتَّخَذَ إِلهاً فَلْیَتَّخِذْ مِثْلَ إِلهِ إِبْراهِیم: «اگر کسى بخواهد خدائى برگزیند باید مثل خداى ابراهیم برگزیند».(2)
همچنین آوردن همسر و فرزند شیر خوار در آن بیابان خشک و سوزان، در آن سرزمین مقدس، و بناى خانه کعبه و بردن جوانش به قربانگاه، هر یک نمونه اى از طرز کار او بود.
1 ـ انعام، آیه 79.
2 ـ «نور الثقلین»، جلد 3، صفحه 439 ـ «کافى»، جلد 8، صفحه 369 (دار الکتب الاسلامیة) ـ «بحار الانوار»، جلد 12، صفحات 33 و 39.