وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ ۖ قُلِ اللَّهُ يُفْتِيكُمْ فِيهِنَّ وَمَا يُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ فِي يَتَامَى النِّسَاءِ اللَّاتِي لَا تُؤْتُونَهُنَّ مَا كُتِبَ لَهُنَّ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ وَالْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الْوِلْدَانِ وَأَنْ تَقُومُوا لِلْيَتَامَىٰ بِالْقِسْطِ ۚ وَمَا تَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِهِ عَلِيمًا(127)
ترجمه آیت الله مکارم شیرازی
از تو درباره حکم زنان سوال ميکنند، بگو: (خداوند درباره آنان به شما پاسخ مي دهد: آنچه در
قرآن درباره زنان يتيمي که حقوقشان را به آنها نميدهيد، و ميخواهيد با آنها ازدواج کنيد، و نيز
آنچه درباره کودکان صغير و ناتوان براي شما بيان شده است، (قسمتي از سفارشهاي خداوند در اين زمينه
ميباشد، و نيز به شما سفارش ميکند که) با يتيمان به عدالت رفتار کنيد! و آنچه از نيکيها انجام
ميدهيد، خداوند از آن آگاه است (و به شما پاداش شايسته ميدهد).
ترجمه آیت الله انصاری
درباره [حقوق ازدواج و نيز ارث] زنان از تو فتوا مي خواهند. بگو: فقط خدا درباره آنان [مطابق با آياتي که در اوايل همين سوره گذشت] به شما فتوا مي دهد، و درباره دختران يتيمي که حقوق لازم و مقرّر آنان را نمي پردازيد، و [به قصد خوردن اموالشان] ميلي به ازدواج با آنان داريد، برابر احکامي که در اين کتاب بر شما خوانده مي شود به شما فتوا مي دهد. و [نيز درباره] کودکان مستضعف [ي که حقوق مالي و انساني آنان را پايمال مي کنيد، مطابق احکامي که در قرآن بر شما تلاوت مي شود به شما فتوا مي دهد]. و [نيز سفارش مي کند] که با يتيمان به عدالت رفتار کنيد؛ و آنچه را [درباره زنان، دختران يتيم و کودکان مستضعف] از هر خيري انجام مي دهيد، يقيناً خدا همواره به آن داناست.
ترجمه دکتر فولادوند
و در باره زنان، رأى تو را مىپرسند. بگو: «خدا در باره آنان به شما فتوا مىدهد، و [نيز] در باره آنچه در قرآن بر شما تلاوت مىشود: در مورد زنان يتيمى که حق مقرر آنان را به ايشان نمىدهيد و تمايل به ازدواج با آنان داريد، و [در باره] کودکان ناتوان و اينکه با يتيمان [چگونه] به داد رفتار کنيد [پاسخگر شماست].» و هر کار نيکى انجام دهيد، قطعاً خدا به آن داناست.
تفسیر نمونه
باز هم حقوق زنان
آیه فوق به پاره اى از سؤالات و پرسش هائى که درباره زنان (مخصوصاً دختران یتیم) از طرف مردم مى شده است پاسخ مى گوید، مى فرماید: اى پیامبر! از تو درباره احکام مربوط به حقوق زنان، سؤالاتى مى کنند بگو: خداوند در این زمینه به شما فتوا و پاسخ مى دهد (وَ یَسْتَفْتُونَکَ فِی النِّساءِ قُلِ اللّهُ یُفْتیکُمْ فیهِنَّ).
پس از آن اضافه مى کند: آنچه در قرآن مجید درباره دختران یتیمى که حقوق و اموال آنها را در اختیار مى گرفتید، به آنها نمى دادید و علاقه به ازدواج با آنها نداشتید، قسمت دیگرى از سؤالات شما است که پاسخ مى دهد و زشتى این عمل ظالمانه را آشکار مى سازد (وَ ما یُتْلى عَلَیْکُمْ فِی الْکِتابِ فی یَتامَى النِّساءِ اللاّتی لا تُؤْتُونَهُنَّ ما کُتِبَ لَهُنَّ وَ تَرْغَبُونَ أَنْ تَنْکِحُوهُنَّ).(1)
سپس درباره پسران صغیر که طبق رسم جاهلیت از ارث ممنوع بودند توصیه کرده، مى فرماید: خداوند فتوا مى دهد که حقوق کودکان ضعیف را رعایت کنید (وَ الْمُسْتَضْعَفینَ مِنَ الْوِلْدانِ).
و بار دیگر درباره حقوق یتیمان به طور کلى تأکید کرده، مى گوید: و خدا به شما توصیه مى کند که در مورد یتیمان به عدالت رفتار نمائید (وَ أَنْ تَقُومُوا لِلْیَـتامى بِالْقِسْطِ).
و در پایان به این مسأله توجه مى دهد که: هر گونه عمل نیکى مخصوصاً درباره یتیمان و افراد ضعیف، از شما سر زند از دیدگاه علم خداوند مخفى نمى ماند، و پاداش مناسب آن را خواهید یافت (وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْر فَإِنَّ اللّهَ کانَ بِهِ عَلیماً).
و از آنجا که در این میان کسانى بوده اند که علاوه بر رعایت حقوق آنان، احسان و نیکى به آنها نیز مى نموده اند، آن را یادآور شده است.
ضمناً باید توجه داشت: جمله یَسْتَفْتُونَکَ در اصل، از ماده فتوى و فتیا گرفته شده که به معنى پاسخ به مسائل مشکل است و از آنجا که ریشه اصلى این لغت فَتى به معنى جوان نورس مى باشد، ممکن است نخست در مسائلى که انسان پاسخ هاى جالب و تازه و نورسى براى آن انتخاب کرده به کار رفته باشد، سپس در مورد پاسخ به تمام مسائل انتخاب شده است.
از مجموع آیه چنین استفاده مى شود که آنها درباره حقوق زنان اعم از دختران یتیم و غیره، سؤالاتى داشته اند که به چند مورد آن پاسخ داده شده: در مورد دختران یتیمى که حقوق و اموال آنها را در تصرف داشتند، ولى به آنها نمى سپردند و از طرفى حاضر به ازدواج با آنها نیز نبودند، هم چنین در مورد حقوق کودکان مستضعف که حقوق آنها را نیز به نحوى پایمال مى کردند و سرانجام در مورد همه ایتام اعم از دختر و پسر.
* * *
1 ـ طبق تفسیرى که در بالا درباره این جمله از آیه ذکر کردیم، روشن مى شود که: ما یُتْلى… مبتدا است، و خبر آن جمله یُفْتِیْکُمْ فِیْهِنَّ بوده که به قرینه قسمت سابق آیه، حذف شده است و نیز تَرْغَبُون در اینجا به معنى عدم تمایل مى باشد; زیرا مى دانیم اگر ماده رغب با عَنْ متعدى شود به معنى عدم تمایل ، و اگر با فِى متعدى شود به معنى تمایل است. و از قرائن استفاده مى شود که در اینجا عَنْ در تقدیر است.